Kho mô phỏng mở

Vật khối lượng m buộc vào dây dài R quay tròn đều với tốc độ góc ω (nhìn từ trên). Vectơ vận tốc luôn tiếp tuyến, gia tốc và lực căng dây hướng vào tâm với F = mω²R = mv²/R; đồ thị F(ω) là parabol. Kéo vật để đổi bán kính, trượt thanh ω, bấm Cắt dây để thấy vật bay thẳng theo tiếp tuyến.

Ba chuyên đề học tập của Vật lí 10 trong một mẫu, chọn bằng tham số chuyên đề. Vật lí trong một số ngành nghề: máy nâng của nghề xây dựng, nông nghiệp hoặc vận hành thang máy nâng một tải trọng, tính công A = mgh, công suất P = F·v và hiệu suất của máy. Trái Đất và bầu trời: chọn vĩ độ và ngày trong năm rồi xem Mặt Trời mọc, lên cao nhất và lặn trên vòm trời, đo độ cao góc và độ dài ngày. Vật lí với môi trường: cân bằng năng lượng của Trái Đất, thay nồng độ CO₂ để thấy nhiệt độ trung bình bề mặt thay đổi.

Cho hai vật va chạm trên đường thẳng hoặc trên mặt phẳng với khối lượng, vận tốc tuỳ chọn. Học sinh chỉnh độ đàn hồi từ 0 đến 1 và đọc bảng động lượng, động năng trước và sau va chạm. Mô phỏng của PhET Interactive Simulations, University of Colorado Boulder, giấy phép CC BY 4.0 (https://phet.colorado.edu); cần mạng để tải.

Màng loa dao động làm các hạt không khí trong ống dồn lại và giãn ra, lớp nén – giãn lan truyền đi (sóng âm) mà các hạt chỉ dao động quanh vị trí cân bằng. Kéo hai thanh trượt tần số và biên độ trên hình: tần số lớn thì màng loa dao động nhanh, âm cao (bổng); biên độ lớn thì hạt dao động mạnh, âm to. Đồ thị dao động theo thời gian hiện chu kì T = 1/f, chọn môi trường (không khí, nước, thép, chân không) để thấy tốc độ truyền âm khác nhau và chân không không truyền được âm.

Vòng chu kì tế bào G1 → S → G2 → M với kim chỉ pha đang diễn ra, ba điểm kiểm soát và đồ thị hàm lượng DNA; bên cạnh là tế bào hoạt hình: nhiễm sắc thể nhân đôi ở pha S, co xoắn ở kì đầu, xếp hàng ở kì giữa, tách về hai cực ở kì sau, hình thành hai tế bào con ở kì cuối. Học sinh chọn bộ nhiễm sắc thể 2n, tốc độ, bấm vào vòng để nhảy pha hoặc dừng ở điểm kiểm soát.

Ba chuyên đề học tập của Sinh học 10 trong một mẫu, chọn bằng tham số chuyên đề. Công nghệ tế bào: nuôi cấy mô thực vật, đổi tỉ lệ auxin/cytokinin trong môi trường để mẫu tạo mô sẹo, tạo chồi hay ra rễ và đếm số cây con nhân được qua các chu kì. Công nghệ enzyme: bình phản ứng có enzyme cố định, tốc độ phản ứng theo phương trình Michaelis – Menten và theo nhiệt độ, pH. Công nghệ vi sinh vật trong xử lí ô nhiễm: bể hiếu khí có sục khí, mật độ vi khuẩn tăng và chỉ số BOD của nước thải giảm theo thời gian.

Kích thích một neuron và theo dõi các kênh Na+, K+ mở đóng làm điện thế màng biến đổi. Học sinh đọc đồ thị điện thế hoạt động và chỉnh nồng độ ion để thấy ảnh hưởng tới sự dẫn truyền xung thần kinh. Mô phỏng của PhET Interactive Simulations, University of Colorado Boulder, giấy phép CC BY 4.0 (https://phet.colorado.edu); cần mạng để tải.

Ghép các thẻ x, y và số để tạo biểu thức rồi thu gọn bằng cách gộp các hạng tử đồng dạng. Học sinh gán giá trị cho biến để tính giá trị biểu thức và kiểm tra hai biểu thức có bằng nhau không. Mô phỏng của PhET Interactive Simulations, University of Colorado Boulder, giấy phép CC BY 4.0 (https://phet.colorado.edu); cần mạng để tải.

Trò chơi ghép cặp: nối một phân số với hình vẽ hoặc với phân số khác có cùng giá trị. Học sinh dùng cân so sánh để kiểm tra hai bên bằng nhau, lớn hơn hay nhỏ hơn. Mô phỏng của PhET Interactive Simulations, University of Colorado Boulder, giấy phép CC BY 4.0 (https://phet.colorado.edu); cần mạng để tải.

Kéo các vectơ lên mặt phẳng toạ độ và xem vectơ tổng được dựng theo quy tắc hình bình hành. Học sinh đọc độ dài, góc, hoành độ và tung độ của từng vectơ thành phần và của vectơ tổng. Mô phỏng của PhET Interactive Simulations, University of Colorado Boulder, giấy phép CC BY 4.0 (https://phet.colorado.edu); cần mạng để tải.

Mô hình tế bào thực vật và tế bào động vật như nhìn qua kính hiển vi quang học. Học sinh bấm (chạm) vào từng thành phần — thành tế bào, màng tế bào, chất tế bào, nhân, lục lạp, không bào — để thấy tên và chức năng; đổi độ phóng đại để thấy tế bào to nhỏ và thước tỉ lệ µm thay đổi. Chế độ so sánh đặt hai tế bào cạnh nhau để chỉ ra điểm giống và khác.

Mạt sắt rải trên tấm bìa sắp xếp thành từ phổ quanh nam châm; kim la bàn đặt vào từ trường quay theo hướng đường sức từ. Học sinh kéo nam châm đi trong vùng mạt sắt, chạm vào chỗ trống để đặt thêm kim la bàn, bấm Đảo cực để thấy kim quay ngược lại. Với nam châm điện: kéo thanh trượt cường độ dòng điện, đổi số vòng dây, ngắt dòng điện thì từ trường biến mất, đổi chiều dòng điện thì đổi cực.

Chọn một vật liệu (đồng, nhôm, thép, nhựa, thuỷ tinh, gỗ, cao su) rồi bấm chạy phép thử: mắc vào mạch để xem có dẫn điện không, đun một đầu thanh để xem nhiệt truyền nhanh hay chậm, dùng mũi thép rạch để so độ cứng, hoặc để nơi ẩm xem có bị gỉ. Bảng tổng hợp bên phải tự điền kết quả và gợi ý vật dụng nên làm bằng vật liệu đó. Chuyển sang chế độ nhiên liệu để đốt 1 kg củi, than, cồn, dầu hoả, xăng hay khí gas: mô phỏng tính nhiệt lượng Q = m·q, số lít nước đun sôi được và lượng CO₂ thải ra.

Chọn sinh vật rồi bấm Chạy: các giai đoạn của vòng đời (trứng → sâu → nhộng → bướm; trứng → nòng nọc → ếch; hạt → cây mầm → cây trưởng thành ra hoa, kết quả) lần lượt sáng lên theo ngày, kèm đường cong sinh trưởng (kích thước tăng dần rồi ổn định). Kéo thanh trượt nhiệt độ và dinh dưỡng ngay trên hình: nhiệt độ thuận lợi (khoảng 25–30 °C) làm vòng đời ngắn lại, quá lạnh hoặc quá nóng thì sinh vật ngừng phát triển; thiếu dinh dưỡng thì lớn chậm và nhỏ hơn. Bấm vào một giai đoạn hoặc kéo trên dòng thời gian để tua.

Bản đồ Tây Âu – Bắc Mỹ cùng trục thời gian từ năm 1760 đến năm 1870 cho thấy cách mạng công nghiệp bắt đầu ở Anh rồi lan sang Mỹ, Pháp, Đức. Học sinh kéo mốc thời gian để thấy vùng đã công nghiệp hoá được tô màu rộng dần và các phát minh lần lượt hiện ra đúng nơi ra đời. Bấm vào một chấm phát minh để biết máy móc đó làm thay đổi sản xuất và đời sống như thế nào.

Bản đồ thế giới tự vẽ cùng trục thời gian từ năm 1945 đến năm 2023 chấm đúng nơi ra đời của những thành tựu khoa học – kĩ thuật tiêu biểu và vẽ dần mạng lưới thương mại, thông tin toàn cầu. Học sinh kéo mốc thời gian để các thành tựu lần lượt xuất hiện và đếm được số thành tựu đã có. Bấm vào một chấm để đọc mô tả ngắn về tác động của thành tựu đó.

Bản đồ Tây Âu và Bắc Mỹ cùng trục thời gian từ năm 1566 đến cuối thế kỉ XVIII cho thấy bốn cuộc cách mạng tư sản tiêu biểu: Nê-đéc-lan, Anh, 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ và Pháp. Học sinh kéo mốc thời gian hoặc bấm nút Chạy để xem lãnh thổ các nước cộng hoà mới hình thành và các sự kiện lần lượt xuất hiện. Bấm vào một chấm sự kiện trên bản đồ hay trên trục để đọc mô tả ngắn về nguyên nhân và kết quả.

Trục thời gian kéo được chạy từ thế kỉ VII trước Công nguyên đến nay, có vạch mốc Công nguyên, vạch thế kỉ và vạch thiên niên kỉ. Kéo con trỏ trên trục hoặc bấm một sự kiện trên bản đồ Việt Nam để xem sự kiện đó xảy ra năm nào, thuộc thế kỉ và thiên niên kỉ nào, cách năm hiện tại bao nhiêu năm. Mỗi sự kiện còn ghi loại tư liệu mà các nhà sử học dựa vào: tư liệu hiện vật, tư liệu chữ viết hay tư liệu truyền miệng.

Bản đồ châu Á tự vẽ cùng trục thời gian từ năm 1840 đến năm 1918 cho thấy Trung Quốc trở thành nước nửa thuộc địa, Ấn Độ và Đông Nam Á thành thuộc địa, còn Nhật Bản nhờ Duy tân Minh Trị mà trở thành nước tư bản chủ nghĩa. Học sinh kéo mốc thời gian để màu của từng nước thay đổi và các cuộc đấu tranh lần lượt hiện lên đúng địa bàn. Bấm vào một chấm sự kiện để đọc mô tả ngắn và so sánh con đường của Nhật Bản với phần còn lại của châu Á.

Bản đồ Biển Đông tự vẽ có hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, đi cùng trục thời gian từ thế kỉ XVII đến nay. Học sinh kéo mốc thời gian để các tư liệu lịch sử, hoạt động thực thi chủ quyền của nhà nước và các văn bản pháp lí lần lượt xuất hiện đúng nơi và đúng thời điểm. Bấm vào một chấm sự kiện để đọc mô tả ngắn về bằng chứng đó.

Bản đồ Biển Đông tự vẽ thể hiện đường cơ sở, lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế cùng hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, đi kèm trục thời gian từ thế kỉ XVII đến nay. Học sinh kéo mốc thời gian để các vùng biển theo luật biển, các hoạt động kinh tế biển và các văn bản pháp lí lần lượt hiện ra. Bấm vào một chấm để đọc mô tả ngắn về vùng biển, ngành kinh tế hoặc cơ sở pháp lí đó.

Bản đồ Việt Nam tự vẽ kèm trục thời gian kéo được từ năm 939 đến năm 1527, có dải màu cho các triều Ngô, Đinh, Tiền Lê, Lý, Trần, Hồ, thời thuộc Minh và Lê sơ. Kéo mốc thời gian để thấy lãnh thổ Đại Việt mở rộng dần về phía nam qua các mốc 1069, 1306 và 1471, đồng thời các trận đánh lớn hiện lên đúng vị trí: sông Như Nguyệt, Đông Bộ Đầu, Chương Dương – Hàm Tử, Bạch Đằng, Tốt Động – Chúc Động, Chi Lăng – Xương Giang. Bấm một trận đánh hoặc một mốc để đọc mô tả ngắn.

Sơ đồ mặt bằng một đô thị tiêu biểu được vẽ trên canvas cùng trục thời gian từ năm 1500 đến năm 2020. Kéo mốc thời gian, học sinh thấy khu thành luỹ và chợ thời trung đại, rồi nhà máy, đường sắt, khu nhà ở công nhân của đô thị công nghiệp, cuối cùng là khu trung tâm dịch vụ, đường vành đai và vùng ngoại ô của đô thị hiện đại; tỉ lệ dân thành thị của thế giới cũng đổi theo năm. Bấm vào một chấm sự kiện để đọc mô tả ngắn về chức năng và hạ tầng của đô thị thời kì đó.

Bản đồ Đông Nam Á tự vẽ kèm trục thời gian kéo được từ thế kỉ VII trước Công nguyên đến thế kỉ X. Kéo mốc thời gian để thấy các quốc gia sơ kì rồi các vương quốc phong kiến lần lượt xuất hiện đúng vị trí trên bán đảo và trên các đảo, kèm số vương quốc đang tồn tại. Bật lớp thương mại để xem con đường buôn bán bằng đường biển nối Ấn Độ qua eo Ma-lắc-ca sang Trung Quốc và hướng lan toả của văn hoá Ấn Độ, Trung Hoa; bấm một vương quốc để đọc mô tả ngắn.