Vi khuẩn kháng kháng sinh: vì sao phải uống đủ liệu trình

Chương trình Sinh học 10 yêu cầu học sinh giải thích ý nghĩa của thuốc kháng sinh trong ức chế vi khuẩn gây bệnh và tác hại của việc lạm dụng kháng sinh. Mô phỏng theo dõi một quần thể vi khuẩn trong cơ thể người bệnh: phần lớn nhạy cảm với thuốc, nhưng vài con mang đột biến kháng thuốc mức thấp hoặc mức cao, cần nồng độ thuốc (MIC) lớn hơn mới bị ức chế. Kháng sinh đóng vai trò nhân tố chọn lọc: diệt con nhạy cảm, để lại con kháng thuốc. Chỉnh liều (nồng độ đỉnh so với MIC), số ngày của liệu trình, cách uống thuốc (đủ liều, ngừng khi thấy đỡ, hay quên liều) và phác đồ một thuốc hay phối hợp hai thuốc. Đồ thị thang logarit vẽ số vi khuẩn của từng nhóm cùng nồng độ thuốc theo thời gian; bảng ghi kết quả mỗi đợt điều trị và tỉ lệ vi khuẩn kháng thuốc. Ngừng thuốc sớm khiến bệnh tái phát, và sau vài đợt, vi khuẩn kháng mức cao chiếm ưu thế làm thuốc mất tác dụng; uống đủ liệu trình hoặc phối hợp thuốc thì diệt được hết. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao hết triệu chứng chưa có nghĩa là đã hết vi khuẩn? – Kháng sinh có gây ra đột biến kháng thuốc không, hay chỉ chọn lọc những đột biến đã có sẵn? – Vì sao phối hợp hai thuốc làm vi khuẩn khó trở nên kháng thuốc hơn?