Thí nghiệm công bằng – lập kế hoạch và kiểm soát biến

Kĩ năng tìm hiểu tự nhiên trong chủ đề Mở đầu về Khoa học tự nhiên lớp 6 yêu cầu học sinh đặt câu hỏi, lập kế hoạch và thực hiện thí nghiệm. Một thí nghiệm công bằng chỉ thay đổi một yếu tố (biến độc lập), giữ nguyên các yếu tố khác (biến kiểm soát) và đo một đại lượng bằng số (biến phụ thuộc). Mô phỏng dùng mô hình thực nghiệm đơn giản cho ba cuộc điều tra: thời gian đường tan hết, quãng đường xe đồ chơi lăn trên sàn và khối lượng cây con tăng thêm sau 14 ngày; mỗi lần thử có sai lệch ngẫu nhiên như thí nghiệm thật và thỉnh thoảng có một kết quả bất thường. Chọn cuộc điều tra, đặt vai trò Thay đổi hoặc Giữ nguyên cho từng yếu tố, chọn giá trị giữ cố định, chọn đại lượng cần đo và số lần lặp, rồi bấm Chạy thí nghiệm. Bảng kết quả điền dần từng lần thử, cột Trung bình bỏ qua kết quả bất thường (đánh dấu *), biểu đồ bên cạnh hiện các lần đo và giá trị trung bình. Thử cho hai yếu tố cùng thay đổi để thấy vì sao thí nghiệm không còn công bằng; tăng mức sai lệch ngẫu nhiên và giảm số lần lặp để thấy vì sao cần lặp lại. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao chỉ được thay đổi một yếu tố trong mỗi thí nghiệm? – Vì sao nên lặp lại mỗi phép đo ít nhất ba lần rồi lấy trung bình? – Khối lượng xe có ảnh hưởng đến quãng đường xe lăn trên sàn không, và làm sao biết chắc?