Vẽ đồ thị từ số liệu thí nghiệm: thang chia, đường khớp, nội suy và ngoại suy

Thuộc phần Mở đầu về Khoa học tự nhiên (lớp 6) và dùng lại ở mọi bài thực hành sau: kĩ năng biểu diễn số liệu đo được thành đồ thị, tìm quy luật và dự đoán. Mô hình sinh số liệu từ bốn quy luật có thật (định luật Hooke đến giới hạn đàn hồi, sự nguội theo hàm mũ, định luật Ohm, cây lớn đều trong giai đoạn sinh trưởng nhanh), cộng sai số ngẫu nhiên và một kết quả đọc nhầm. Bước 1: chọn thang chia cho hai trục (thang quá nhỏ làm điểm rơi ra ngoài, quá lớn làm đồ thị dồn vào góc) rồi chạm để chấm từng điểm; điểm lệch quá một ô nhỏ bị báo sai. Bước 2: kéo hai chấm neo của đường thẳng hoặc bốn chấm neo của đường cong, chạm vào điểm bất thường để loại, bấm Khớp tự động để so sánh; đọc độ dốc qua tam giác độ dốc và giao điểm với trục tung (độ cứng lò xo, điện trở, tốc độ lớn của cây). Bước 3: kéo con trỏ để đọc giá trị; ngoài khoảng đã đo là ngoại suy, bấm Kiểm tra bằng thí nghiệm để thấy lò xo quá giới hạn đàn hồi hay nước nguội tới nhiệt độ phòng không còn theo đường đã vẽ. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao phải loại điểm bất thường trước khi vẽ đường khớp nhất? – Độ dốc của đồ thị độ dãn – lực kéo cho biết điều gì về lò xo? – Vì sao dự đoán bằng ngoại suy kém tin cậy hơn nội suy?