Chuỗi cung ứng toàn cầu của điện thoại thông minh – ai làm gì, ai được bao nhiêu
Theo chân một chiếc điện thoại thông minh qua các khâu của chuỗi cung ứng toàn cầu: khai thác khoáng sản (coban, lithium, đất hiếm), sản xuất linh kiện, lắp ráp, thiết kế – phần mềm và bán lẻ, trên bản đồ thế giới có các chuyến hàng chuyển động. Thanh giá trị cho thấy mỗi khâu nhận bao nhiêu phần giá bán (số liệu minh hoạ), thanh thời gian cho biết hàng mất bao nhiêu ngày từ mỏ tới cửa hàng. Học sinh đổi nơi lắp ráp, cách vận chuyển, thuế nhập khẩu và gây sự cố (cảng đóng cửa, đại dịch, mỏ ngừng) để xem ảnh hưởng tới chi phí, thời gian và phát thải CO₂.
Thuộc chủ đề Một số vấn đề về kinh tế – xã hội thế giới của Địa lí 11, bài toàn cầu hoá kinh tế. Một chiếc điện thoại thông minh đi qua nhiều châu lục trước khi tới tay người mua: khoáng sản coban, lithium, đất hiếm được khai thác ở châu Phi, Nam Mỹ và Đông Á, linh kiện làm ở Đông Á, lắp ráp ở nơi nhân công rẻ, còn thiết kế và thương hiệu thuộc về một công ty xuyên quốc gia ở nước phát triển. Số liệu chi phí và thời gian là ước lượng làm tròn để minh hoạ.
Học sinh chọn nơi lắp ráp (Đông Á, Đông Nam Á, Nam Á hoặc đưa về gần thị trường), cách vận chuyển, sự cố (cảng đóng cửa, đại dịch, mỏ ngừng khai thác), mức thuế nhập khẩu và giá bán. Bản đồ cho thấy các chuyến hàng chuyển động; thanh giá trị cho biết mỗi khâu nhận bao nhiêu phần giá bán, thanh thời gian cho biết hàng mất bao nhiêu ngày từ mỏ tới cửa hàng. Bảng so sánh bốn nơi lắp ráp giúp bàn về dịch chuyển sản xuất ra nước ngoài và đưa sản xuất về nước. Bấm vào từng điểm để đọc về vấn đề môi trường và lao động.
Câu hỏi gợi ý:
– Vì sao khâu thiết kế và thương hiệu giữ phần giá trị lớn hơn nhiều so với khâu lắp ráp?
– Đưa lắp ráp về gần thị trường có tránh được thuế và sự cố cảng biển không?
– Chở bằng máy bay thay tàu biển được gì và mất gì?
Tham số điều chỉnh được
- Giá bán lẻ (400–1500 USD)
- Tốc độ chuyển động (0,5–3 lần)
- Thuế nhập khẩu với hàng từ Đông Á (0–50 %)
- Nơi lắp ráp
- Cách vận chuyển
- Sự cố