Mô hình chuyển tiếp dân số – năm giai đoạn và các động lực

Công cụ phục vụ chủ đề Địa lí dân cư lớp 10, phần gia tăng dân số. Mô hình chuyển tiếp dân số mô tả cách tỉ suất sinh thô và tỉ suất tử thô thay đổi khi xã hội phát triển, qua năm giai đoạn: sinh cao tử cao, tử giảm nhanh, sinh giảm, sinh thấp tử thấp và suy giảm. Trong mô phỏng, tỉ suất được tính từ sáu động lực: y tế, vệ sinh, lương thực làm giảm tử; phụ nữ đi học, biện pháp tránh thai và đô thị hoá làm giảm sinh. Đây là mô hình minh hoạ, trọng số do mô hình đặt. Kéo trục thời gian, kéo trực tiếp trên đồ thị hoặc bấm Chạy để đi qua các giai đoạn: vùng giữa hai đường là gia tăng tự nhiên, đường tổng dân số tăng vọt ở giai đoạn 2, 3 rồi chững lại. Kéo một động lực để tự đặt xã hội và xem nó giống giai đoạn nào. Tháp dân số minh hoạ đổi dạng theo giai đoạn. Bấm tên một nước (Niger, Kenya, Ấn Độ, Brazil, Hoa Kỳ, Đức, Nhật Bản) để đặt nước đó lên mô hình theo tỉ suất sinh, tử gần đúng quanh năm 2023 và đọc nhận xét, kèm các giới hạn của mô hình. Câu hỏi gợi ý: – Vì sao dân số tăng nhanh nhất ở giai đoạn 2 và đầu giai đoạn 3? – Vì sao Niger có tỉ suất tử thấp dù tỉ suất sinh còn rất cao? – Ở giai đoạn 5, tỉ suất tử tăng trở lại do đâu?